صائن الدين على بن تركه

146

عقل و عشق يا مناظرات خمس ( فارسى )

كرده است كه با نسخه بدل D مطابقت دارد ( نگاه كنيد به : لسان العرب ، ج 8 ، ص 153 ) . ص 80 ، س 11 : همه اندرز من به تو . . . : شعر از حديقهء سنايى ، ص 431 است . ص 80 ، س 15 : أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ : نيكوترين آفرينش راست ( التين 95 / 4 ) . ص 80 ، س 18 - 19 : همه شب خدمت . . . : در ديوان خواجوى كرمانى به اين شكل آمده است : همه شب منتظر خيل خيال تو بود * مردم ديدهء من در حرم بينايى ص 81 ، س 7 - 8 : إنّ العلى حدثتنى . . . : بلندى و بزرگى با من سخن گفت در حالى كه در سخن خويش راستگو بود كه : عزت و بزرگى در گشتن و گرديدن است . اگر رسيدن به آرزوها در بلندى جا بود خورشيد هرگز از خانهء حمل جدا نمىشد . شعر از قصيدهء لامية العجم طغرايى است . ص 81 ، س 14 - 15 : به قمارخانه رفتم . . . : شعر از فخر الدين عراقى است . ص 81 ، س 20 - 21 : اگر چه چون رگ . . . : از غزلهاى مولاناست . ص 82 ، س 4 - 5 : عاشق خويشى تو . . . : شعر از مخزن الاسرار نظامى ، ص 75 است . ص 82 ، س 6 - 7 : الفقر فخرى : فقر من فخر من است . در رسالة العلية حديثى با اين عبارات به پيامبر نسبت داده شده است : « الشريعة أقوالي و الطريقة أفعالي و الحقيقة أحوالي و المعرفة رأس مالي و الشوق مركبي و الخوف رفيقي و الفقر فخري و به أفتخر » ( الرسالة العلية ، صص 152 - 153 ) . اما محدث ارموى مصحح كتاب معتقد است كه نسبت آن به پيامبر مسلّم نيست ، زيرا در كتابهاى معتبر نيامده است و اسلوب عبارت هم شبيه به كلمات صادر از پيامبر نيست ( نگاه كنيد به : الرسالة العلية حاشيهء ص 153 ) . وى با نقد منابع رسالة العلية و كتابهاى ديگرى كه اين سخن در آنها آمده مثل مصابيح القلوب ، حدائق الحقائق و غوالى اللآلى ، سخن مزبور را فاقد ارزش حديثى دانسته آن را رد مىكند ( نگاه كنيد به : الرسالة العلية ، صص 378 - 390 و 460 - 466 ) . اما حاج شيخ عباس قمى در سفينة البحار ، « الفقر فخري و به أفتخر على سائر الأنبياء » را همانند « اللّهم أحيني مسكينا و أمتني مسكينا و احشرني في زمرة المساكين » حديث پيامبر دانسته و توضيح مىدهد كه گرچه اين احاديث با آنچه اهل سنت در نكوهش فقر روايت كرده‌اند مانند : « كاد الفقر أن يكون كفرا » ، « الفقر سواد الوجه فى الدارين » و « تعوّذ من الفقر » منافات دارد ، امّا ميان اين دو دسته احاديث مىتوان جمع كرد زيرا آن فقرى كه مستلزم اجتناب است و بايد از